Nieuwsbrief

Enschede, februari 2019
Cari soci,

Een extra nieuwsbrief om u te herinneren aan de geplande lezing van 8 maart en een aankondiging van een nieuwe lezing op 16 mei. Deze laatste lezing is door omstandigheden wel laat in het voorjaar gepland, maar toch zeker de moeite waard. U heeft toch ook genoten van onze voorgaande lezing over Puglia met de lekkere hapjes? Dus komen zou ik zeggen!

En natuurlijk komen ook weer onlangs verschenen boeken, een film en tentoonstellingen ter sprake.

Voor de bijeenkomsten in maart en mei  2019 klik hier

De lezing ‘De groei van een stad in 28 eeuwen’ door Math Osseforth

Een verhaal van heuvels, straten, pleinen en monumenten. Een combinatie archeologie, historie en politiek van toen en nu. Alle wegen leiden naar Rome. En in Rome leiden talloze wegen naar het verleden. In Rome is een straat nooit zomaar de verbinding tussen twee punten; iedere straat in de Stad heeft een eigen verhaal. Wie heeft haar aangelegd? Waarom heeft ze die naam? Waarom zo lijnrecht, waarom zoveel kronkels? Het stratenplan van Rome leest als een politiek manifest. De koning, de keizer, de dictator, de paus, allemaal hebben ze hun lijnen door de Stad getrokken. Sommige van die lijnen zijn nog steeds zichtbaar, sommige kruisen elkaar verborgen in de tijd. We wandelen over de Via Sacra en het Forum Boarium, de Via dell’Impero, de Corso Vittorio Emmanuele II, de Piazza del Popolo en Piazza Venezia. En nog veel meer. En telkens staan we stil bij de geschiedenis die in Rome als nergens anders overal om je heen, maar ook zeker onder je voeten bruist en leeft.

Math Osseforth is classicus in de breedste zin van het woord en verbindt de Klassieke Oudheid in alle facetten aan de tijden die volgen. Zijn credo is dan ook dat alles met alles te maken heeft. Zo wordt de cultuurgeschiedenis voor hem een meeslepend en voortdurend verhaal. Hij is een echte verhalenverteller. Dat weet u misschien ook van de in 2017 door hem gegeven lezing ‘Van Dood in Venetië tot Napels zien’.

Datum en plaats: vrijdag 8 maart om 19.45 uur in Ariënsstaete (Liberein), Lijsterstraat 30, 7523 ET Enschede

Introductie: Toegestaan en deze keer gratis!

 Over de lezing ‘De Italiaanse Opera en haar invloed op de Europese cultuur’ op 16 mei zal in de volgende nieuwsbrief meer informatie komen. Maar nu kunt u die avond alvast in uw agenda zetten.

 Dantepas

Alle leden zullen een Dantepas krijgen. Deze pas dient als lidmaatschapskaart, maar kan tevens gebruikt worden als kortingskaart voor een aantal musea in Italië.

Voorbeelden van kortingen:

Cappella degli Scrovegni, Padua, € 6 i.p.v. € 13

    Vaticaans Museum, kaartjes met versnelde entrée

    Ascensore panoramico, Genua, 15 % korting 

    Grotte di Castellana, nabij Bari, van € 15 voor € 12

Zie verder:
https://ladante.it/diventa-socio/le-convenzioni.html

Naast de bijeenkomsten, georganiseerd door het comitato del Twente kunt u ook nog op een andere manier, dicht bij huis of thuis, van de Italiaanse cultuur genieten.

 – Films

 Dit keer is er (gelukkig) weer een Italiaanse film te bezoeken. Het is de film ‘Lazzaro felice’.

Het dorpje Inviolata (Italiaans voor ‘onaangetast’) doet haar naam eer aan in deze derde speelfilm van de succesvolle Italiaanse regisseur Alice Rohrwacher. In de kleine gemeenschap van tabaksboeren ontvouwt het leven zich zoals het dat eeuwen geleden deed. Toch lijken de auto van de markiezin die de afgezonderde plantage met harde hand bestiert, en de mobiele telefoon van haar zoon Tancredi, aanwijzingen dat we ons dichter bij het heden bevinden dan je op het eerste gezicht zou denken.

De dorpelingen, die worden uitgebuit, misbruiken op hun beurt de eindeloze goedheid van de jonge Lazzaro – hij is de onschuld zelve. Vanaf het moment dat hij en Tancredi bevriend raken, gaat alles mis. Na een dramatisch incident worden de dorpelingen hardhandig de moderne wereld ingesleurd. Zo ontpopt ‘Lazzaro felice’ zich als een wonderbaarlijke vertelling (winnaar van de scenarioprijs in Cannes), waarin op schijnbaar magische wijze fabel en sociaalrealisme zijn verenigd.

Deze film is vanaf donderdag 21 maart 2019 in Concordia op de Oude Markt in Enschede te zien en op 3, 8, 9 en 10 mei in Filmhuis Hengelo in de Schouwburg van Hengelo.

 – Tentoonstellingen

U heeft nog de tijd om de tentoonstelling ‘Utrecht, Caravaggio en Europa’ in het Centraal Museum te Utrecht te bezoeken. Deze duurt nog tot 24 maart. Zeer de moeite waard!

Intussen is ook de tentoonstelling ‘MAESTRO VAN WITTEL – Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht’ in Amersfoort van start gegaan. Deze tentoonstelling kunt u tot 5 mei bezoeken. (informatie over de tentoonstelling kunt u vinden in de nieuwsbrief van januari 2019)

Van Wittel vestigde zich als Caspare Vanvitelli definitief in Rome, trouwde er met de Italiaanse Anna Lorenzani en in 1700 kregen zij een eerste zoon, Luigi, of Lodewijk dus. Ook deze laatste is een beroemde Italiaan geworden. Nu weten we ook waar de naam Ponte Vanvitelli in Benevento vandaan komt!

Zoon Luigi ging in Rome in de leer bij de architect Nicola Salvi die hij assisteerde bij de uitvoering van de Trevi Fontein. Uiteindelijk kreeg Luigi, die behalve architect ook groot waterbouwkundige was, de prestigieuze opdracht om voor de Spaanse onderkoning in Napels, het koninklijk paleis in Caserta te bouwen. Een gigantisch bouwwerk dat minstens zo mooi en groot als Versailles moest worden. Deze opdracht zou Luigi de rest van zijn leven bezighouden. En niet alleen ontwierp hij het paleis maar ook een ingenieus systeem waarmee water werd aangevoerd om de imposante fonteinen van de paleistuin van water te voorzien.

Ponte Vanvitelli, Benevento

De volgende expositie ‘Stucco Storico – het verhaal achter een ambacht’ is ook nog te zien tot 24 maart 2019 bij Bureau Europa, platform voor architectuur en design in Maastricht.

‘SPREZZATURA- Vijftig jaar Italiaanse schilderkunst 1860-1910’ in Assen vanaf 2 juni 2019 t/m 3 november 2019.

Werken van kunstenaars als Antonio Mancini, Federico Zandomeneghi, Giovanni Segantini en Giacomo Favretto komen naar Assen. De schilderijen zijn voornamelijk afkomstig uit prominente Italiaanse museale collecties.

Federico Zandomeneghi, In bed, 1878

Giacomo Favretto, Een ontmoeting, 1880

Voor velen is dit een onbekende periode in de Italiaanse schilderkunst. In de tentoonstelling Sprezzatura is werk te zien van meer dan veertig schilders uit heel Italië, waarbij de belangrijke kunstacademies, stromingen en genres vertegenwoordigd zijn. Het Italiaanse woord ‘Sprezzatura’ is een oud-Italiaans woord met vele betekenissen, waaronder ‘virtuositeit’ en ‘schijn van moeiteloosheid’. Iets doen met ‘sprezzaturra’ betekent iets met zoveel zwier en speels gemak doen, dat de overtuigingskracht er vanaf spat.

Michelangelo – ‘A Different View’ in de Beurs van Berlage

Elk jaar bezoeken vier miljoen mensen de Sixtijnse Kapel in Rome om de prachtige plafondfresco’s van Michelangelo te bewonderen. De expositie ‘A Different View’ biedt de unieke kans om op een andere manier naar zijn tijdloze werk te kijken.

‘A Different View’ geeft een heel ander beeld van de werken van Michelangelo in de Sixtijnse kapel weer: de tentoonstelling toont fotomechanisch gereproduceerde kopieën bijna in originele grootte Waar je in de Sixtijnse kapel moet opkijken, liggen in de Beurs van Berlage de gigantische meesterwerken op de grond, bezoekers kunnen er omheen lopen waardoor er een unieke “andere kijk” mogelijk is op de meesterwerken van Michelangelo. De ‘A Different View’ tentoonstelling van Michelangelo op het Damrak in Amsterdam is t/m 12 mei 2019 dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur.

 ‘Manzoni in Holland’ in stedelijk Museum Schiedam  t/m 2 juni 2019

Voor het eerst sinds vijftig jaar in Nederland presenteert het Stedelijk Museum Schiedam onder de titel ‘Manzoni in Holland’ een uitgebreid overzicht van het werk van Manzoni. De tentoonstelling belicht een nog niet eerder verteld verhaal over de relatie tussen Nederland en een van de prominentste avant-gardekunstenaars van de twintigste eeuw.

Piero Manzoni, Merda d’artista,  1961

Waarom schilderen met verf als je ook ander materiaal kan gebruiken? Piero Manzoni deed dat laatste. Hij maakte in de jaren zestig kunst met zijn adem, blikte eigen poep in en signeerde lichamen. Mensen worden uitgenodigd om op een sokkel te staan. Even ben je zelf een kunstwerk, een levend sculptuur.

Eind jaren vijftig inspireerde Manzoni een groot aantal Nederlandse kunstenaars, onder wie Henk Peeters en Jan Schoonhoven. Hij liet, zoals Jan Schoonhoven opmerkte, de noodzaak zien ‘ook de laatste resten van het overbodige overboord te zetten.’ Manzoni leidde ze naar het wit, de leegte, de ideeën. Van deze kunstenaars is eveneens werk te zien, samen met dat van Lucio Fontana. Deze Italiaanse kunstenaar die ruim dertig jaar ouder was dan Manzoni ging het schildersdoek te lijf met priem en mes, destijds heel revolutionair. Hij had grote invloed op Manzoni.

Boeken

Heeft u het volgende boek al gelezen? Het is een zeer leesbaar boek over de politieke geschiedenis van Italië.

Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn: ‘Proeftuin Italië’ (€ 21,99)

Iedereen kent Italië als een prachtig land, rijk aan cultuur, esthetiek en heerlijk eten. Maar waar het de politiek aangaat, wordt Italië vaak gezien als een land dat achterloopt, met politici als showpremier Silvio Berlusconi en de komiek Beppe Grillo.
Proeftuin Italië draait dit perspectief radicaal om en biedt een nieuwe visie op Italië als juist de trendsetter van de moderne politiek. Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk een voortdurende reeks experimenten gelanceerd om de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens elders nagevolgd: Mussolini introduceerde het fascisme ver voordat Hitler de macht greep, Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren negentig de weg.
In Proeftuin Italië doen historici en Italië-kenners Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn de geschiedenis van Italië uit de doeken, van Garibaldi in de negentiende eeuw tot Grillo nu. Aan de hand van politieke sleutelfiguren, maar ook romans, films en muziek vertellen ze hoe het mooiste land van Europa uitgroeide tot proeftuin van de moderne wereld.

Pepijn Corduwener (1986) is een historicus, gespecialiseerd in de geschiedenis van democratie in naoorlogs Europa. Historicus Arthur Weststeijn (1980) was jarenlang verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut Rome en doceert nu Italiaanse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht.

Fons van den Broek: ‘De kleine eilanden van Italië’ (€ 22,50)

25 verkenningen van o.a. Capri, Elba en Linosa

Naast Sicilië en Sardinië heeft Italië ook veel kleine eilanden, waarvan 25 bewoond en voor de toerist goed bereikbaar. Eilanden, hoe klein ook, die zonder uitzondering verrassend en authentiek zijn en daarom een waar genot om te bezoeken. Het kan soms een avontuur zijn om er te komen, het is en blijft Italië, maar zet je eenmaal voet aan ‘eilandwal’, dan overkomt je een bijna onbeschrijfelijk gevoel. ‘De kleine eilanden van Italië’ ontsluit de eilanden en helpt bij de oriëntatie en voorbereiding van uw reis. We maken kennis met de ‘Afrikaanse’ eilanden – zuidelijk en westelijk van Sicilië, de vulkaaneilanden (De Eolische eilanden), de eilanden bij Napels, bij Sardinië en de Tremitische eilanden in de Adriatische zee. Beleef de romantiek van het einde van de wereld op Linosa en Alicudi of verken de cultuurhistorische diepte van Capri en Sant’Antioco. Ervaar de prachtige natuur, boven en onder water, op Ustica en Martettimo of kies voor de iets bekendere eilanden Ischia en Elba. Een uniek reisboek met veel nog niet eerder gepubliceerde feiten en tips over de kleinste Italiaanse eilanden. Ware pareltjes om te bezoeken en over te lezen! Het boek is rijk geïllustreerd met uniek fotomateriaal.

Franco Faggiani: ‘Tussen twee werelden’ (€ 19,99)

De vijftigjarige Leo worstelt met het verdriet om de dood van zijn vrouw Chiara. Dan ontmoet hij Martino: een eenkennige, autistische jongen. In leeftijd en afkomst verschillen ze, maar hun zwijgzame en mysterieuze karakter is hetzelfde. Leo besluit de zorg voor Martino op zich te nemen. Om te ontsnappen aan hun problemen verhuizen ze samen van Turijn naar een afgelegen huis in de Piemontse Alpen. Daar leven ze in hun eigen tempo, ver weg van de stad. En juist in de eenzaamheid van de bergen ontwikkelen ze hun eigen, eenvoudige en oprechte leven.

Piero Chiara: ‘De mantel van astrakan’ (€ 19,95)

Het verhaal speelt zich af vlak na de Tweede Wereldoorlog en wordt verteld door de naamloze protagonist. Hij wordt in zijn thuisland, de omgeving van het Lago Maggiore, van diefstal verdacht en wijkt uit naar Parijs. Hij huurt er een kamer bij de oude weduwe Lenormand. Haar zoon is naar Indochina uitgeweken, zegt ze. De protagonist maakt kennis met Valentine die vertelt hem dat zij verloofd is geweest met een zekere Maurice die erg op de hoofdpersoon lijkt. Maurice bevindt zich in de gevangenis. Hij is de verdwenen zoon van de weduwe. Hij kan uit de gevangenis ontsnappen. Voor wie zal Valentine nu kiezen, voor Maurice of voor haar nieuwe vlam? De protagonist wordt neergezet als een onsympathiek personage. Hij leidt een leeg bestaan, is egoïstisch en heeft geen enkel doel in het leven. Hij houdt niet echt van Valentine, want als hij eenmaal met haar geslapen heeft, vindt hij haar lelijk.

Piero Chiara (1913-1986) is een van de meest onderschatte schrijvers uit de Italiaanse literatuur. Het verhaal houdt je van het begin tot het einde in zijn greep en heeft vaak een ironische en melancholische ondertoon.

Overige mededelingen

Berichten via e-mail

Van een aantal leden hebben wij het e-mailadres. Als u uw mailadres doorgeeft, dan kunnen wij u gemakkelijk èn kosteloos belangrijke informatie, zoals de nieuwsbrief, toesturen.

 

Per conto di gruppo di lavoro

Gon Koiter (tijdelijk redactrice)